RIVM & SCP: Sport toekomstverkenning voor 2030

In de Sport Toekomstverkenning verkennen het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de toekomst van sport en bewegen in Nederland. Welke uitdagingen kent de sport in het jaar 2030?

De belangrijkste conclusies van het onderzoek
Het onderzoek concludeert dat clublidmaatschap afneemt de komende jaren. De afgelopen jaren was het ledental voor clubs redelijk constant, rond de 33 procent. Er is een toenemend belang voor gezondheid (+), waardoor sporten belangrijker wordt en lidmaatschap zal toenemen. Echter, de verwachting is dat de toenemende vergrijzing (-) en een toename aan het aantal migranten in Nederland (-) zal leiden tot een lagere sportdeelname en daarmee een lager clublidmaatschap. Ouderen en migranten zijn groepen die over het algemeen minder sporten. Samen met de negatieve effecten van bezuinigingen (-), individualisering (-), toenemend gebruik van sociale media (-), en het belang van beleving (-) (meerdere sporten willen uitproberen), is de verwachting dat het lidmaatschap afneemt. Door als sportvereniging zich aan te passen aan deze nieuwe sporter (+), kunnen leden mogelijk behouden worden. Ze moeten meegaan met de wensen van de moderne sporter.

De sportdeelname zal tot 2030 ongeveer gelijk blijven, zo is de verwachting van het RIVM en SCP. De verwachting is wel dat andere typen sport meer populair gaan worden, met name individuele sporten. Bovengenoemde factoren bij clublidmaatschap gelden tevens voor sportdeelname. Ondanks dat clublidmaatschap waarschijnlijk zal afnemen, is de verwachting dat dit niet bij de sportdeelname gebeurt. Dit komt mede omdat mensen vaker hoger opgeleid zijn (+), een groep die over het algemeen meer sport. Tevens kunnen mensen door commercialisering van sport (+) meer worden verleid om nieuwe sporten te proberen en worden zij zich steeds meer bewust van een gezonde leefstijl (+). Deze gezonde leefstijl kan worden versterkt doordat de nadruk steeds meer ligt op eigen verantwoordelijkheid (+) en de gevolgen van ongezond gedrag.

Sociale media (=) heeft een negatief gevolg voor clublidmaatschap en sportdeelname, vanwege het uitlokken van inactief gedrag, maar kan tevens positief uitpakken voor deelname aan sport. Door sociale media kunnen sneller afspraken gemaakt worden en mensen kunnen elkaar stimuleren. Ten slotte wordt vanuit het Rijk flink ingezet op sportdeelname (+).

Tot slot is de verwachting dat de beweegdeelname (NNGB, Nederlandse Norm Gezond Bewegen) licht zal stijgen de komende jaren. Dit komt onder andere omdat het aandeel ouderen toeneemt (+) en zij overwegend vaker bewegen dan andere bevolkingsgroepen. Tegelijkertijd stijgt ook hun pensioenleeftijd (-), waardoor deze ouderen minder vrije tijd hebben. Gelijk bij sportdeelname, zal ook voor beweegdeelname het positief uitwerken dat er steeds meer aandacht is voor gezondheid (+) en eigen verantwoordelijkheid (+). Thuiswerken wordt steeds populairder (-), waardoor ongemotoriseerd woon-werkverkeer afneemt. De opkomst van elektrische fietsen (+/-) kan een aanleiding zijn om (langer) te gaan fietsen. Ook kan technologie  worden ingezet om ons te laten bewegen, zoals games (+/-) voor thuis of in de openbare ruimte. Daarnaast neemt zelfmonitoring (+) toe.

Opzet van het onderzoek

De sporttoekomstverkenning heeft betrekking op meerdere onderwerpen, waarbij is ingezoomd op de trend van sport, lidmaatschap en bewegen. Voor deze kernindicatoren is gebruik gemaakt van kwantitatieve data (lineaire regressieanalyses) om voorspellingen te doen (met data van de Gezondheidsenquête, OBiN, VTO, AVO). Hierbij is rekening gehouden met de demografische ontwikkeling en hoe dit zich verhoudt ten opzichte van het aandeel sporters. Deze kwantitatieve voorspellingen zijn vervolgens onderbouwd met literatuur, door te onderzoeken welke factoren een positieve of negatieve invloed kunnen uitoefenen op de indicatoren. In de verkenning konden vier van de 21 kernindicatoren kwantitatief worden doorberekend (clublidmaatschap, sportdeelname, beweegdeelname en sportblessures). Voor de andere indicatoren is gebruik gemaakt van kwalitatieve data en andere onderzoeken, en hebben expertmeetings plaatsgevonden.

Kracht en kanttekeningen

De kracht van deze rapportage is verder kijken dan huidige trends. Door een voorspelling te doen voor de toekomst, kunnen o.a. gemeenten en sportaanbieders inspelen op de veranderingen in de sportwereld. Uiteraard is het lastig om concrete voorspellingen te doen, aangezien veel factoren invloed kunnen uitoefenen. De verkenning blikt dertien jaar vooruit, terwijl met name de invloed van sociale media de afgelopen jaren sterk gestegen is. Deze invloed is eigenlijk nog niet te overzien. Kwantitatieve data geeft veel houvast voor de ontwikkelingen, wat gelukkig voor sport-, beweegdeelname en clublidmaatschap het geval is. Andere kernindicatoren zoals de vrijwilligerswerk of sportaccommodaties hebben deze hoeveelheid aan kwantitatieve data helaas niet, wat het voorspellen bemoeilijkt.

Titel: Sporttoekomstverkenning. Een sportiever Nederland
Auteurs: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)
Organisatie: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)/Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)
Datum: 2017
Download het rapport (pdf): Sporttoekomstverkenning. Een sportiever Nederland