Betekenis sportdeelname voor kwetsbare jongeren

Wageningen Universiteit heeft een publicatie uitgebracht met daarin een samenvatting van de kennis hoe sport ingezet kan worden voor een positieve ontwikkeling van kwetsbare jeugd. Het onderzoek Jeugd, Zorg en Sport is in 2013 gestart met de groep Gezondheid en Maatschappij van Wageningen University & Research, samen met Rotterdam Sportsupport, jeugdhulporganisatie FlexusJeugdplein, Kenniscentrum Sport en de gemeente Rotterdam.

Opzet van het onderzoek
Meerdere data is verzameld in de periode van 2013 tot 2016 voor het onderzoek. Als eerst is een literatuurstudie naar 18 buitenlandse onderzoeken gehouden, waar is gekeken wat de effecten van deelname aan sportprogramma’s zijn op de vaardigheden van kwetsbare jeugd. Vervolgens is een enquête gehouden onder 284 kwetsbare jongeren tussen 12 en 23 jaar, om de relatie tussen sportdeelname en persoonlijke ontwikkeling te onderzoeken. In het derde onderzoek zijn 22 kwetsbare jongeren geïnterviewd die sporten hoe zij hun sportdeelname ervaren en daarna zijn 10 jongvolwassenen geïnterviewd hoe zij terugkijken op de rol die sport heeft gespeeld in hun kwetsbare jeugd. Ten slotte zijn interviews gehouden met sportcoaches en jeugdhulpprofessionals voor hun kijk op het vraagstuk.

Kwetsbare jongeren worden gedefinieerd als jongeren die problemen ervaren in hun dagelijks functioneren, waardoor zij negatieve ervaringen hebben met maatschappelijke instituties. Dit is vaak een vicieuze cirkel. Tevens bestaat kwetsbaarheid in verschillende gradaties. Als jongeren meerdere uitdagingen in hun dagelijks leven ervaren en weinig hulpbronnen hebben om met deze uitdagingen om te gaan, dan is de kans groter dat ze sociaal kwetsbaar worden. Sportdeelname wordt gemeten door te kijken naar hoe vaak jongeren sporten in de week op de sportvereniging.

De belangrijkste conclusies van het onderzoek
Het onderzoek concludeert dat sportdeelname kwetsbare jongeren positief kan ondersteunen in hun ontwikkeling en dat sporten (bij sportverenigingen) positief is gerelateerd aan de mentale weerbaarheid, het schoolgedrag, en het pro-sociaal gedrag van kwetsbare jongeren. Positieve gevolgen of effecten van sportdeelname kan enkel ontstaan wanneer aan enkele voorwaarden wordt gedaan. Zodoende betekent sport voor elke jongeren iets anders, waardoor het verschilt welke sportactiviteit het meest geschikt is. Het medicaliseren van sport kan voor sommige jongeren de kracht van sport juist teniet doen, omdat de ‘normale’ sportactiviteit al genoeg uitdaging bevat. Sport wordt vaak gezien als activiteit die inclusief werkt. Echter, dit kan tevens een activiteit zijn die kwetsbare jongeren uitsluit. Zij kunnen barrières ervaren in het starten of volhouden van de sport of ze komen teveel uitdagingen tegen die leiden tot negatieve sportervaringen. Ondersteuning van sportcoaches die coachen, en het verbeteren van de samenwerking tussen sportverenigingen en jeugdhulpprofessionals kan hierbij bevorderend werken.

Kracht en kanttekeningen
De kracht van deze rapportage is het samenbundelen van meerdere soorten data, waardoor meer inzicht ontstaat in de relatie tussen sportdeelname en kwetsbare jongeren. Er zijn namelijk nog maar een beperkt aantal internationale studies gedaan naar de ontwikkeling van emotionele, cognitieve en sociale vaardigheden in sportprogramma’s voor kwetsbare jeugd. Kanttekeningen bij de rapportage zijn dat de positieve resultaten van sportende kwetsbare jongeren ten opzichte van niet-sportende kwetsbare jongeren, nog weinig zegt over de oorzaak-gevolg relatie van deze resultaten. Het onderzoek heeft gepoogd meer inzicht in deze oorzaak-gevolg relatie te geven, door tevens interviews te houden onder sportende kwetsbare jongeren of jongvolwassenen die vroeger kwetsbaar waren en gesport hadden. Geen kwalitatieve data is beschikbaar over de jongeren die negatieve ervaringen aan sport hebben overgehouden en eventueel uitgevallen zijn op de sportvereniging of door negatieve ervaringen vooraf nooit lid zijn geworden bij de vereniging. Tevens ligt de focus in het onderzoek enkel op deelname bij een sportvereniging als definitie van sportdeelname. Er zijn echter belemmeringen die samen kunnen gaan met lidmaatschap van een sportvereniging, waar geen aandacht aan is besteed in het onderzoek. Zodoende zullen kwetsbare jongeren met minder hulpbronnen waarschijnlijk minder financiële middelen hebben, waardoor lidmaatschap een financiële drempel kan zijn.

Titel: Onderzoek Jeugd, Zorg en Sport
Auteurs: Hermens, N., Super, S. & Verkooijen, K.
Organisatie: Wageningen University & Research
Datum: 2017
Download het rapport (pdf): Onderzoek Jeugd Zorg en Sport